Türkçe
Vakıflar ve diğer gönüllü kuruluşlar kar amacı gütmeyen kuruluşlardır. Bu kuruluşlar çağdaş demokrasinin vazgeçilmez öğesidir. Vakıflar ve diğer gönüllü kuruluşlar aracılığı ile insanlar, kendilerini etkileyen kararlara katılarak demokrasinin gelişmesine katkı sağlarlar ve deneyimlerini karar süreçlerine aktarırlar. Yine vakıflar ve diğer gönüllü kuruluşlar aracılığı ile insanlar yerel, ulusal ve Avrupa Birliği politikalarının oluşturulmasına etki edebilirler.

English
Foundations and other voluntary organizations are nonprofits organizations. They are essential for modern democracy. Foundations and other voluntary organizations promote active democracy - including and participation of people in decisions that affect. They can contribute their specific experience to policy discussion. Trough their links at local, national and European level, they can provide expert into EU policy.

Türkçe
Bu çalışmada vakıf kurumunun sosyal politika ile ilişkisi ele alınmış ve ilk önce tarihte -özellikle Osmanlı Devleti'nde- vakıfların sosyal politikaya ilişkin faaliyetleri örneklerle incelenmiştir. Bu bağlamda on yedinci yüzyılda İstanbul'da faaliyet gösteren vakıflardan örnek olarak seçilenlerin muhasebe kayıtlarındaki gelir, gider, alacak ve diğer bilgileri analiz edilmiş ve bu örnekler ışığında, Türkiye'nin geçmişinde yaygın bir şekilde faaliyet göstermiş olan vakıflar sosyal politika açısından ele alınmıştır. Daha sonra günümüz vakıfları da bu açıdan incelenmiş, en sonunda vakıf kurumuyla ilgili eleştiri, değerlendirme ve öneriler ortaya konulmuştur.

English
In this study, relationship of waqf institution (foundation) with social policy has been examined; first, in history, notably in the Ottoman State, the activities of waqfs concerning with the social policy have been illustrated with its examples: Incomes, expenditures, credits and other data in the accountancy registers of the selected waqfs among ones that functioned in Istanbul in the 17th century have been analyzed, and in the light of these examples, waqfs functioning actively in the history of Turkey have been examined in terms of social policy. Then the waqfs in our day have been studied in this context; and in the end, criticism, commentary and suggestions pertaining to the institution have been presented.

Türkçe
İslam dünyasında çok rağbet gören vakıf müessesesi Osmanlı'da sağlanan teşvikler, kolaylıklar ve muafiyetlerle müstesna bir gelişmeye mazhar olmuştur. Devletin büyümesine paralel olarak vakıfların da hukuki, mali, idari ve mimari açıdan çok yönlü geliştiği gözlenmektedir. Osmanlı külliyeleri bu gelişmenin en mükemmel örneğidir. Vakıflara tahsis edilen han, hamam, arasta, dükkan, ev ve nakit para gibi gelir kaynaklarıyla vakıflar çok büyük iktisadi kuruluşlar haline gelmiştir. Böylece Osmanlı döneminde, çağdaş devletlerde bütçenin aslan payını alan birkaç bakanlık ve birçok resmi kurum ve kuruluşun görevini vakıflar yoluyla devlet bütçesinden bir kuruş harcamadan yürütmek mümkün olmuştur. Ülkemizde devletin küçültülmesi ve sivil toplum kuruluşlarının çoğalıp güçlenmesi herkes tarafından arzu edilmekte, ancak bunun uygulamaya konulmasında büyük zorluklar çekilmektedir. Vakıf kurumu tarihi temelleri ile bu konuda mükemmel bir çözümdür. Ancak bu müesseseden layıkıyla yararlanabilmek için yolsuzluklar ve ideolojik müdahalelerden kaçınmak gerekir.

English
Waqf institutions which are highly favored in the Islamic World have been developed with the help of incentives, encouragements and exemptions in Ottoman Empire. Parallel to the growth of the state, it can be said that waqfs are evolved in many ways in terms of law, finance, management, and architecture. Ottoman complex of buildings adjacent to mosques are the best examples of this development. Waqfs has become very big economic institutions with the recources which are allocated for their use like public houses, public baths, stores and money. Therefore in Ottoman era it was possible to execute many functions which need a big part of the budget in modern states. In our country it is desirable for everybody to reducethe size of the state and to increase and strenghten NGO's. But there are many difficulties when realizing this aim. Waqf institution is an excellent solution for this problem with its historical roots. But its necessary to abstain from corruptions and ideological interventions to be benefit from these institutions.

Türkçe
1982 Anayasası'nın 130. maddesinin 2. fıkrası, kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacı taşımamak koşuluyla vakıflar tarafından, devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumlarının kurulabilmesine olanak tanımıştır. Yükseköğretim kurumlarının kapısına dayanmış, çoğunluğu 18-20 yaşlarında, sayısı 1,5 milyonu aşmakta olan lise mezunu gençler devlet bakımından acil olarak çözülmesi gereken bir çelişkiyi gözler önüne sermiş, yükseköğretim hizmetinin kamusal bir hizmet olduğu gerçeği karşında bu hizmeti yüklenecek kamu ve özel yükseköğretim kurumlarının yan yana belli bir uyum içinde yer almaları kaçınılmaz bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde kamu hizmetlerinin sadece kamu tüzel kişilerince görülmesi kuralı terk edilmekle birlikte özel kişilerin gördüğü kamu hizmetleri üzerinde devletin denetim ve gözetim yetkisi ile sorumluluğu ilkesi, eskiden olduğu gibi titizlikle korunmaktadır ve korunmak zorundadır. Kamu üniversitelerinin çok sayıda öğrenciye yetersiz imkanlarla eğitim vermeye çalıştığı, öğretim elemanı yetiştirme zorunluluğu olmayan vakıf üniversitelerinin ise yüksek maaşlarla emeklilik hakkını kazanmış birçok profesörü kadrolarına dahil ederek kamu üniversitelerine personel kaybettirdiği bir ortamda devletin, vakıf üniversitelerine yardım yapması fırsat eşitliği açısından tartışmaların sürmesine yol açmaktadır. Ancak yine de yükseköğretime talebin çok olduğu ülkemizde vakıf üniversitelerinin belli oranda devlete nefes aldırdığı ve aldıracağı gözden kaçırılmaması gereken bir gerçektir.

English
Institutions of higher education, under the supervision and control of the state, can be established by foundations in accordance with the procedures and principals set forth in the law provided that they do not pursue lucrative aims. Due to the rate of population growth in the higher education age cohort (18-21), the pressure on Turkish higher education system is increasing each year. Thus, Turkey is faced with a contradiction to be solved urgently. Although higher education is a public service, state and private universities will have to provide this service together in Turkey. Private universities offer a means of creating additional capacity in higher education. Today, public service is not only performed by public institutions, private enterprises also perform public service. However the public service should be performed by the private enterprises under the supervision and control of the state. There is a big discussion on the equal opportunities of public and private universities because foundation universities benefit from the financial contribution of the government while public universities try to educate a huge number of students with limited sources and their academic staff is attracted by private universities with high salaries. State universities will by far carry the major portion of the load of higher education in Turkey however in the long run, private universities offer a way to meet increasing demand for higher education and to relieve some of the financial pressure on the government.

Türkçe
STK'ların esas misyonlarından sapmamaları için, stratejik hedeflerine ne ölçüde ulaştıklarını ölçmeleri gerekmektedir. Ticari işletmelerin temel amacı karı en yüksek düzeye çıkarmak iken, kar amacı olmayan sivil toplum kuruluşları (STK'lar), karlılık gibi finansal performans hedeflerini öncelikli hedefler olarak kullanmamaktadırlar. Bu nedenle, STK'ların performans yönetiminde finansal performanslarının ötesinde, finansal olmayan alanlardaki performanslarını da dikkate alacak bir sisteme gereksinim duyulmaktadır. Performans yönetimine bütüncül bir yaklaşım getiren performans karnesi (balanced scorecard), STK'ların bu sorununa bir çözüm sunmaktadır. Bu çalışmada, STK'ların yönetim yapıları, işlevleri, faaliyetleri ve STK'larda kullanılabilecek performans ölçüm yöntemleri incelenmiştir. Bu çalışma ayrıca, performans yönetimi aracı olarak performans karnesi kullanımının, STK'ların strateji odaklı organizasyonlar haline dönüşmelerine ve misyonlarına daha iyi hizmet etmelerine yardımcı olacağını örneklerle ortaya koymuştur.

English
In order to ensure non-profit organizations (NPO) are delivering its main mission, they should measure whether they have achieved their strategic objectives or not. While most of the businesses' main objectives are financial such as maximizing the profits, however NPOs' prior performance objectives are not financial ones. Therefore, the performance management of the NPOs should be based on nonfinancial performance perspectives. By bringing a comprehensive system to performance measurement, the balanced scorecard may help the NPOs to motivate and evaluate the organizational performance. This study reviews the management structures, functions and the operations of the NPOs and the performance measurement systems used by the NPOs. In the study, it is suggested that if NPOs use the balanced scorecard as a strategic performance management system it may help them to be strategy focused and may better serve their missions.

Türkçe
Bu makale, küreselleşme sürecinin sosyal devlet ve sivil toplum (vakıflar) üzerindeki olası sonuçlarını incelemektedir. Neoliberalizm, batıda refah devletinin zayıflamasıyla egemen bir konuma gelmiştir. Bu bağlamda piyasa sadece kaynakların dağılımını planlayan bir mekanizma değildir, aynı zamanda gelişmekte olan ve geri kalmış ülkeleri de bu mekanizmaya kendilerini uyarlamaya zorlamaktadır. Bu sürecin sonucu olarak istihdam, gelir eşitsizliği, yoksulluk ve sosyal dışlanma gibi toplumsal sorunlarda dramatik bir artış görülmektedir. Bu sorunların çözümünde sivil toplum örgütlerine önemli misyonlar yüklenmektedir. Küreselleşme çağında sivil toplum örgütleri, neoliberal projenin zayıflatmak istediği devletin yerine geçecek ikame araçlar olarak görülmektedir. Bu makalede, genelde sivil toplumun, özelde de vakıfların, küreselleşme süreciyle bağlantılı olarak edindikleri yeni çatışmalı konum, eleştirel bir analize tabi tutulmaktadır.

English
In this article, possible results of globalization process on state and civil society (foundations) have been analyzed. With the decline of welfare state in western countries, neo-liberalism has become dominant economical model. In this context, market economy not only provides a mechanism planning the distribution of sources but also forces developing and underdeveloped countries to adopt themselves to this mechanism. As a result of this process, a dramatic increase in employment, income inequality, poverty and social exclusion has been observed. Civil society organization have been seen as a means which carries the functions of welfare state which neo-liberal policy wants to weaken. In this article the new conflicting condition of civil society organizations, especially foundations, have been critized in terms of globalization process.

Türkçe
Çalışmada, Türk kültürü ve medeniyetinde önemli bir yere sahip olan vakıfların, sosyal yardım ve dayanışmayı teşvik edici yönü, Türkiye Selçukluları döneminden bazı örnekler verilmek suretiyle ele alınmıştır. Bu çerçevede önce, Selçuklular zamanında Anadolu'daki İslamlaşma faaliyetleri açısından şimdilik tek yazılı örneği teşkil eden Altun-aba vakfiyesindeki, İslamiyeti kabul eden gayrimüslimlerin ihtiyaçları için tahsis edilen vakıflarla ilgili kayıtlar üzerinde durulmuştur. Ardından, Altun-aba vakfiyesi ile Emir Cacaoğlu Nûreddin tarafından tanzim ettirilen vakfiye esas alınarak, bu iki devlet adamı tarafından, ölen yoksulların defnedilmesiyle ilgili masrafların karşılanması için tahsis edilen vakıflar hususu incelenmiştir. Bu sayede Türkiye Selçuklu vakıflarının toplumsal ahengin sağlanmasındaki rolü gösterilmeye çalışılmıştır.

English
In this study, the aspect, encouraging the social aid and cooperation, of the foundations which have a significant place in Turkish culture and civilization is discussed thereby presenting some instances from the period of Seljuk Turks. In this context, it is firstly emphasized on the records, which are in religious foundation of Altun-aba, related to the foundations allocated for needs of the people who were converted to Islam and which are the only written samples for now with regard to the activities of converting Islam in Anatolia in the period of Seljuk Turks. Afterwards, the issue of foundations, fundamentally the religious foundation arrayed by the religious foundation of Altun-aba and Emir Cacaoglu Nureddin, allocated for the expenses paid by these two statesmen for burying the poors who passed away is also analyzed. So, it is tried to display the role of foundations of Seljuk Turks in providing the social harmony.

Türkçe
Bu makalede Türk hayrat sisteminin temelleri ele alınarak vakıf ve sivil toplum kavramları karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Vakıflarla benzer özellikler göstermesine rağmen modern bir kavram olan sivil toplumun medeniyetimizin en önemli kültür varlıklarından biri olan vakıfları adlandırmak için kullanılması mümkün değildir. İstanbul'un fethedilmesinin ardından Fatih Sultan Mehmet şehri hayrat sistemi ile inşa etmiş ve temelleri o dönemde atılan medeniyetimizin mayasını hayrat sistemi oluşturmuştur. Hayrat, bir zorlamanın ürünü değildi, bilakis insanlığa hizmet etme aşkıyla dolu hür gönüllerin oluşturduğu bir sistemdi. Farabi, mutluluğu elde etmek için üyeleri birbirlerine yardım eden toplumları erdemli ve mükemmel toplumlar olarak tanımlar. Türk hayrat sisteminde Farabi'nin ortaya koyduğu bu düşünce tarzında, sivil toplum için sağlam bir zemin oluşturacak fikri bir altyapının mevcudiyetini görmemek mümkün değildir.

English
In this article, discussing the basics of Turkish Charity System, foundation and civil society concepts are assessed comparatively. Although civil society which is a modern concept has similarities with the foundations, it is not sufficient to explain the foundations which are very important cultural basics of our civilization. After conquering Istanbul, Fatih Sultan Mehmet builded the city with charity system and that charity system became the basic of our civilization. Charity (Hayrat) system was not a system which is imposed to people with enforcement but a system which in people who wants to serve to society with their free will. According to Farabi, the societies which the people helps each other are virtous and perfect societies. In the light of this idea of Farabi we see that Turkish charity system is a strong base for civil society.

Türkçe
İstanbul'un tüm bölgelerini kapsayan ve sürekli su sağlayan sistemin kuruluş ve işletimi vakıflar yoluyla gerçekleştirilmiştir. Vakıflar en temel ihtiyaç olan temiz suyu halkın yararına sunmuşlardır. Nüfus ve refah artışıyla orantılı olarak artan su ihtiyacı yeni su tesislerinin kurulmasını gerekli hale getirmiştir. Halktan kişiler de kendi buldukları suları ana suyoluna eklemişlerdir. Bu kişiler ekledikleri suların bir kısmını geçirme bedeli olarak ana suyoluna bırakmışlar, geri kalan miktarı ise şehir içinde mülk veya vakıf bir tesise bağlatmışlardır. Ana suyolunda birikmiş katmalar, vakıf fazlası olarak, amaçlanan hizmetin sonsuza değin sürmesi için isteklilerine kiralanmıştır. Su sahipliğinin izne bağlı olması kurulu düzenin devamı açısından önemlidir. Vakıf su sistemi, siyasi otoritenin gözetimi altında ve özel vakıf hukuku içinde yer almıştır. Yapılmış düzenlemeler toplumun refahının sağlanması ve su konusunda sıkıntı çekilmemesi içindir.

English
The water system in Istanbul that provides the distribution of water in the City covering all the districts was realized by the foundations (Waqf). Also individuals could find and extract some water resources and they were integrating these waters to the main water routes. As a consideration of using the main route, these individuals left some part of that water in the main route which is called ''Transfer Fee'' and they connected the remaining part of the water to a private property or to a foundation establishment. The waters integrated to the main route by individuals which called ''Katma'' ( Added Water ) are leased to those need water and raised an extra income to the foundation which owns the main route, thus the foundation gains sources to make the service forever. For the sake of keeping the established order, the ownership of water should be under regulation. The water foundation system is regulated by Private Foundation Law under the supervision of political authority. The regulations are for the public welfare not to have any problem about water.